Khu nông nghiệp công nghệ cao: Đừng đua... dẫm chân nhau

Cần tránh trường hợp các khu NNCNC của nhiều tỉnh mở ra chỉ để trồng dưa lưới và nuôi cấy mô hoa lan như hiện nay - ông Vũ Văn Khiêm, Cục trưởng Cục Công tác phía Nam, Bộ Khoa học và Công nghệ, phát biểu tại hội thảo mới đây do Ban quản lý NNCNC TPHCM tổ chức. Hội thảo có sự tham dự của những tỉnh thành có các khu NNCNC đã được Chính phủ phê duyệt trong quyết định 575/QĐ-TTg ngày 4/5/2015 về Quy hoạch tổng thể khu và vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Mỗi cây mỗi hoa

Theo ông Đinh Thanh Hiệp, Trưởng ban quản lý Khu NNCNC TPHCM, nếu so sánh trên lợi thế vùng miễn, mỗi tỉnh đều có những thế mạnh riêng để tập trung cho NNCNC. Tuy nhiên, để tránh tình trạng có những chiến lược phát triển “trùng lắp”, lãnh đão các Khu NNCNC cần xem xét đâu là thế mạnh của tỉnh mình, không nên tập trung sản xuất một vài sản phẩm tương tự nhau và rồi phải cạnh tranh với nhau không cần thiết.

Ông Hiệp cho biết, đối với TPHCM, địa phương không có lợi thế về thời tiết như Đà Lạt, không có đất đai màu mở như các tỉnh ĐBSCL nên NNCNC của thành phố sẽ đi theo hướng phát triển giống chất lượng cao, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và làm đầu mối tiêu thụ nông sản cho các tỉnh thành lân cận.

Ông Phan Công Du, Giám đốc Ban quản lý công nghệ sinh học và nông nghiệp ứng dụng công nghệ Đà Lạt, Lâm Đồng cho biết, trong đề án phát triển nông nghiệp công nghệ cao, UBND tỉnh tập trung phát triển những giống hoa có thế mạnh của tỉnh lâu nay như hoa hồng, các loại hoa xứ lạnh, tận dụng mặt nước để nuôi cá nước lạnh như cá tầm và phát triển đàn bò sữa… là chính, không đi vào những sản phẩm có thể “trùng lắp” với các tỉnh khác.

Còn ông Phạm Hữu Phước, Giám đốc Trung tâm ứng dụng NNCNC Đồng Tháp thì cho hay, trong các tỉnh phía Nam, ngoài Lâm Đồng, Đồng Tháp cũng có thế mạnh về hoa, song xác định không cạnh tranh với Lâm Đồng mà tỉnh tập trung vào trồng loài hoa đồng tiền rất có thế mạnh. Bên cạnh đó, khu NNCNC sẽ tập trung phát triển các giống lúa chất lượng cao nhằm cung cấp nguồn giống chất lượng cao, năng suất tốt cho người dân trong tỉnh và khu vực.

Sản phẩm phải gắn với công nghệ

Ông Vũ Văn Khiêm nhấn mạnh rằng trước đây, Việt Nam có khẩu hiệu khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu, nay, câu nói đó không còn là khẩu hiệu nữa rồi mà phải bắt buộc thực hiện nếu không muốn bị tụt hậu. Đã làm nông nghiệp công nghệ cao, các tỉnh cần có những tính toán sao cho phù hợp với hai chữ công nghệ và có những sản phẩm đặc trưng.

Theo ông Đinh Thanh Hiệp, trong những năm gần đây ngành nông nghiệp đã có sự chuyển hướng trong tái cơ cấu ngành, nhưng xu hướng chi phối vẫn là “sản lượng cao, tiêu tốn nhiều nguồn lực, chất lượng thấp và giá trị gia tăng thấp”.

Chất lượng và khả năng cạnh tranh của nhiều loại sản phẩm còn thấp, hầu hết là sản phẩm thô chưa qua chế biến, tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu bị trả về khá cao, sự kết nối theo chuỗi cung ứng còn manh mún, rời rạc và rất nhiều hạn chế khác.

Tuy nhiên, đã có những đột phá mạnh trong ứng dụng khoa học kĩ thuật, công nghệ cao, với sự tham gia của ngày càng nhiều doanh nghiệp lớn vào sản xuất nông nghiệp. Xu hướng tuy mới bắt đầu nhưng có khả năng lan tỏa nhanh.

Do vậy, việc làm cấp bách hiện nay là tìm kiếm những giải pháp mang tính lâu dài nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất, đặc biệt là thể hiện được vai trò của nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Theo các đại biểu dự hội nghị, Việt Nam là một nước có thế mạnh về nông nghiệp, nhưng đã qua rồi cái thời kỳ "nuôi con gì, trồng cây gì". Bây giờ là thời kỳ của khoa học, của công nghệ nên trong mỗi sản phẩm nông nghiệp đều phải chứa đựng một hàm lượng chất xám cao. Và đó cũng là xu hướng chung của các nước tiên tiến trên thế giới đang làm.

Việt Nam cũng đã ký kết nhiều hiệp định thương mại với các nước, thuế suất xuất khẩu hầu như đã được bãi bỏ nên tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp chỉ còn phụ thuộc hàm lượng “khoa học và công nghệ” mà Việt Nam áp dụng cho từng sản phẩm nông nghiệp.

Hiện Chính phủ đã có quy hoạch tổng thể về khu và vùng nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến năm 2020, định hướng đến năm 2030, việc còn lại của các tỉnh là phải làm sao biến được những quy hoạch trên giấy thành thành quả thực tế. Có như vậy, Việt Nam mới canh tranh sòng phẳng với các nước trên thế giới bằng những sản phẩm thế mạnh.

Vũ Hạ