Xấu hả? Bạn đùa à? Nó rất lạ thường!

Đó là câu trả lời của tôi sau khi được hỏi về chuyến lặn đầu tiên của tôi với loài cá dơi batfish thuộc họ cá Ogcocephalidae. Tôi biết, chúng có thân dẹt tựa một con cá bơn, có cái đầu phồng ra lạ lùng như một con cá ếch, và đi bộ trên những chiếc vây biến đổi, vậy sao mọi người không nhận thấy nó lạ thường? Tôi thì thấy thế, và tôi nghĩ con cá này kỳ quặc đến mức nó phải được chụp ảnh mọi lần có dịp gặp gỡ.

Cá dơi độc đáo ở nhiều phương diện. Chúng thuộc về một bộ cá gọi là bộ anglerfish (cá thợ săn - Lophiiforme) và vì vậy chúng có một mồi nhử để thu hút con mồi. Chúng cũng có một bộ phận giống mũi nhô ra giữa hai mắt.

Vây bụng bất thường của chúng đã phát triển thành một công cụ cho phép chúng đi bộ trên đáy biển. Vây ngực của chúng dài ra như những cánh tay để giữ chúng ở đúng vị trí. Các vây cũng giúp chúng đào hang xuống dưới sâu và phủ cát lên thân để ngụy trang. Cá dơi được phát hiện ở khắp các vùng biển nhiệt đới có đáy cát và sỏi.

Các loài cá dơi thông thường.

Cá dơi môi đỏ - Red-Lipped Batfish - Ogcocephalus darwini.

Tôi gặp loài cá dơi trông rất kỳ lạ này lần đầu ở quần đảo Galapagos. Nó rất hòa hợp trong vùng đất của những con rùa khổng lồ, những con cự đà biển và cá nhám búa. Đôi môi màu đỏ sáng của nó là đặc điểm nổi trội nhưng hình dạng thân thể nó là không thể bị nhầm lẫn.

Cá dơi Polka-Dot - Polka-Dot Batfish - Ogcocephalus radiatus.

Lặn vào sáng sớm ở một trong những địa điểm lặn tốt nhất ở Florida cho tôi gặp gỡ một con cá dơi Polka-Dot . Con cá có màu nâu hơi trắng này có nhiều chấm nhỏ bao phủ từ vây ngực cho đến lưng. Chúng được phát hiện cách mặt nước 230 feet và có kích thước từ 6 đến 12 inch.

Cá dơi mũi ngắn - Shortnose Batfish - Ogcocephalus nasutus.

Một vị trí lặn với cá dơi tuyệt vời nữa là đảo St. Vincent tuyệt đẹp phía đông Caribe. Những nhà nhiếp ảnh có thể phân biệt loài cá dơi mũi ngắn bỡi cái mũi ngắn của nó giữa hai mắt hoặc hai dải đen ở đuôi. Loài này có thể được phát hiện trong vùng nước cạn cho tới phía dưới ngưỡng lặn biển an toàn (tới 1.000 feet).

Một loài cá batfish khác.

Ba loài cá dơi tôi đã nói tới là từ họ cá Ogcocephalidae. Tên batfish thông thường cũng được dùng cho họ cá tai tượng Ephippidae ở giống Platax. Cá của chi này cũng dẹt nhưng không phải nằm ngang với đáy.

Chúng có vây kéo dài, dường như thẳng đứng hơn là nằm ngang và bơi cao hơn trong cột nước biển. Tên thông thường batfish là đểm chung duy nhất của hai họ cá này, vì người lặn nào cũng không thể lẫn lộn về mặt hình ảnh giữa chúng.

Viết bỡi Eric Riesch, bản tiếng Việt của Bienvanguoi.wordpress.com

• Cá tráp sheephead California.
• Cá ếch lớn - Commerson’s Frogfish.
• Cá đuối skate và ray.