Steve Jobs - một doanh nhiên và một nhà sáng chế người Mỹ, đồng thời là đồng sáng lập viên, chủ tịch, cựu tổng giám đốc điều hành của hãng Apple - một hãng sản xuất điện thoại vô cùng nổi tiếng trên thế giới, là một trong những người có ảnh hưởng lớn nhất đến ngành công nghiệp vi tính đã từng nói:
“Thời gian của bạn không nhiều, vì vậy đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác. Đừng nghe những lời giáo điều - đó là sống với kết quả suy nghĩ của người khác. Đừng để âm thanh của những quan điểm khác lấn át đi giọng nói bên trong bạn. Và quan trọng nhất, hãy giữ lấy sự can đảm để đi theo trái tim và trực giác. Chúng biết bạn thực sự muốn trở thành con người như thế nào. Mọi thứ khác chỉ là thứ yếu.”
Tại sao tôi lại trích dẫn ra câu nói rất nổi tiếng này của Steve Jobs, đó là vì tôi muốn nhắc nhở các bạn và nhắc nhở chính bản thân mình rằng phải sống có lập trường và sống có chính kiến riêng của bản thân mình hơn, nhưng sống có lập trường, sống có chính kiến mà tôi nói đến ở đây, các bạn đừng bị nhầm lẫn với lối sống “bảo thủ”, không chịu nghe ý kiến từ người khác, lúc nào cũng coi ý kiến của mình đưa ra là đúng, là hay nhất.
Trong cuộc sống xung quanh ta, có rất nhiều người có tinh thần, suy nghĩ của bản thân bị ảnh hưởng bởi người khác, bởi những phán xét, những đánh giá của người khác về bản thân mình mà không hề hay biết một điều là những góp ý đó có giúp mình phát triển thành phiên bản tốt hơn của mình không hay là chỉ là những góp ý mang tính khích bác, chọc phá bản thân mình. Nếu là một người không có lập trường, và chính kiến riêng của mình thì sẽ dễ dàng bị cuốn theo những lời nhận xét đánh giá đó, bị lẫn lộn đầu đuôi, hay tự làm căng thẳng bản thân mình, khiến bản thân khó mà hạnh phúc và vui vẻ được. Có một câu chuyện được thiền sư Hồng Ân kể lại như sau:
Lúc Tiêu Hà vừa làm tướng quân, trong lòng rất vui. Mỗi lần hành quân, Tiêu Hà thường thích đi sau đội ngũ. Có một lần tên tướng địch cười anh ấy, nói: “Mọi người xem này, Tiêu Hà đâu giống một người tướng quân, giống như một người chăn nuôi thì có”.
Tiêu Hà sau khi nghe những lời này, chuyển sang đi giữa đội ngũ. Khi ấy kẻ địch lại cười: “Mọi người xem này, Tiêu Hà đâu giống một tướng quân, trông chẳng khác gì một người nhát gan, phải trốn trong đội ngũ”.
Tiêu Hà nghe rồi lại đi đằng trước đội ngũ, kẻ địch lại nói: “Mọi người xem này, anh Sáp dẫn quân đi chiến đấu còn chưa thắng trận nào, anh ấy đã kiêu ngạo, dám đi đằng trước đội ngũ, đúng là một người không biết xấu hổ”.
Tiêu Hà nghe rồi, anh nghĩ trong lòng: “Chúng là kẻ địch của ta, chê bai cười nhạo ta cũng là lẽ thường, có gì mà phải để tâm”. Từ đó, anh bỏ ngoài tai những lời chế giễu của kẻ địch mà chuyên tâm nghiên cứu binh pháp tìm cách giết địch”.
Ý nghĩa của câu chuyện này là gì? Đó là, con người khó nhất là nhận thức bản thân chủ yếu là vì trong lòng bị ảnh hưởng. Giống như một cái gương, bị bụi bẩn che mất thì không thể chiếu rõ hình ảnh. Trong lòng bị dao động thì vọng tâm sẽ làm chủ con người, lúc nào cũng nghĩ đến những chuyện ở ngoài. Tâm không dao động thì mới có thể thật sự nhận ra bản thân, gặp thuận lợi không dao động tấm lòng, gặp khó khăn cũng không dao động tấm lòng, không bị những thứ ở bên ngoài ảnh hưởng.
Tình hình của đa số người hiện nay thường sẽ ngược lại, lúc gặp thuận lợi thì rất vui, lúc gặp khó khăn thì đau khổ không chịu được, như thế sẽ mang lại rất nhiều sự đau khổ. Vì thực tế những thứ bên ngoài mình gặp đều giống nhau cả, nếu chúng ta có thể hiểu được điều này thì sẽ không bị lục trần mê hoặc, cũng không bị lục thức che giấu. Bởi vậy mà chúng ta cần phải có chính kiến, giữ vững lập trường. Mình phải làm chủ cho cuộc đời và mệnh vận của mình, không nên chịu ảnh hưởng của những thứ ở bên ngoài.
Dù ta đang đi học, đi làm hay ở bất cứ vị trí nào trong xã hội thì bản thân mỗi người đều phải có lập trường vững vàng và chính kiến riêng của mình. Hãy tiếp thu những ý kiến của người khác một cách thông minh, sử dụng trí tuệ để phân biệt rõ đúng sai mà điều chỉnh cho phù hợp. Nếu không có quan điểm của mình, rất có thể bạn sẽ trở thành kẻ a dua và đi ngược lại những điều tốt đẹp bạn đã tự đặt ra cho bản thân từ đầu.
Giữ vững lập trường và chính kiến của bản thân mình là một điều vô cùng quan trọng để bạn tiến thời thành công trong mọi lĩnh vực đời sống, điều này đồng nghĩa với việc nó giúp tinh thần của bạn luôn luôn minh mẫn và tỉnh táo, không bị áp lực khi lúc nào, làm việc gì cũng phải suy nghĩ xem người khác nghĩ gì về mình, về việc làm của mình. Trong mỗi vấn đề, mỗi người đều có những suy nghĩ, những nhận định riêng bởi vì họ có những góc nhìn khác nhau về những khía cạnh khác nhau của vấn đề. Chính vì vậy nên chẳng có điều gì là sai, điều gì là đúng cả. Nói về điều này, Albert Einstein có một câu nói nổi tiếng đó là:
“Không có gì trên đời là tuyệt đối. Cái duy nhất tuyệt đối là cái tương đối.”
Có thể suy nghĩ của bạn đối với một vấn đề nào đó khác với những người khác, điều đó không có nghĩa là bạn sai, nhưng cũng không có nghĩa là nó không thể sai, điều bạn nên làm đó là nghi ngờ ý kiến của bản thân và xem xét lại nó thật cẩn thận. Nhưng điều không nên làm là vội vàng thay đổi chính kiến của mình. Hay việc làm tốt hơn nữa đó là hãy suy nghĩ thật cẩn thận trước khi phát biểu điều gì đó để bản thân không bị dằn vặt bởi điều đó. Còn nếu đã lỡ nói ra rồi mà không tìm ra thay vì hối hận thì hãy tìm cách giải quyết, không tìm được thì thôi hãy tạm thời dừng lại và không suy nghĩ về việc đó nữa, tập trung vào những việc cần làm trước đã.
Hay như một câu chuyện gần đây, một sinh viên học đại học Điện lực chạy xe ôm Grab, tìm bằng được chủ nhân của hơn 340 triệu đồng bỏ quên trong cốp xe mình để trả lại mới yên lòng tá túc trong căn nhà trọ 10 mét vuông. Sinh viên này thể hiện chính kiến của mình coi đó là việc cần làm và xin mọi người đừng chú ý đến anh. Rồi thì chuyện một bác nông dân “hai lúa” học hết lớp 7 sáng chế máy móc nhà nông, bán ra 14 nước, từ chối 2 tỷ đồng tiền bán bản quyền, bỏ nơi làm việc ở nước ngoài với lương 30.000 đô la một tháng, quyết về nước chế tạo máy phục vụ nông dân nước mình. Đó là những người có chính kiến và rất đáng được cộng đồng khích lệ và trân trọng. Và còn nhiều các câu chuyện khác nữa… để nói nên việc là chúng ta sống ở trên đời phải có chính kiến, phải có lập trường riêng của mình, như một cách để chứng minh sự khác biệt, sự tồn tại của bản thân của mình trên thế giới.